Mỹ cấm DeepSeek trên hệ thống máy tính của các cơ quan dân sự liên bang

Cơ quan dân sự liên bang là các bộ, ngành của chính phủ liên bang Mỹ ngoài khối quân sự. Máy tính của họ dùng phần mềm gì là chuyện an ninh quốc gia.

Ngày 19/10/2026, Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) nộp lên Federal Register ↗, công báo chính thức của chính phủ liên bang, thông báo về lệnh của Bộ trưởng: loại DeepSeek khỏi hệ thống máy tính và việc mua sắm của các cơ quan dân sự liên bang. Văn bản được nộp lúc 8 giờ 45 sáng 19/10 (giờ miền Đông) và đăng chính thức ngày 20/10/2026.

Lệnh này không áp dụng cho người dùng bình thường hay công ty tư nhân. Bạn vẫn dùng DeepSeek được như trước.

Chuyện gì đã xảy ra?

Theo văn bản trên Federal Register (số 2026-21447), Bộ trưởng An ninh Nội địa đã ra lệnh làm hai việc:

• Loại các sản phẩm và dịch vụ công nghệ thông tin do công ty Hangzhou DeepSeek Artificial Intelligence (DeepSeek) và các đơn vị liên kết phát triển ra khỏi việc mua sắm của các cơ quan dân sự liên bang.
• Gỡ bỏ khỏi hệ thống công nghệ thông tin của các cơ quan này mọi sản phẩm của DeepSeek và đơn vị liên kết, kể cả sản phẩm, dịch vụ của bên thứ ba được làm dựa trên DeepSeek.

Cơ sở pháp lý là Đạo luật An ninh Chuỗi cung ứng trong Mua sắm Liên bang năm 2018 (Federal Acquisition Supply Chain Security Act), sau khi xem xét khuyến nghị của Hội đồng An ninh Mua sắm Liên bang. Đầu mối liên hệ là CISA, cơ quan an ninh mạng của Mỹ.

Những chi tiết sau đây là theo báo chí, cụ thể là trang tin CyberScoop ↗ ngày 19/10, dựa trên bản lệnh có chữ ký đính kèm thông báo.

Theo CyberScoop, thông báo kèm thư của Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin ra lệnh loại DeepSeek, đề ngày 26/6. CyberScoop cho rằng điều này nghĩa là lệnh cấm đã có từ nhiều tháng trước.

Cũng theo CyberScoop, ông Mullin cho rằng DeepSeek đặt ra "nhiều mối đe dọa" với hệ thống máy tính của các cơ quan dân sự liên bang. Các lý do được nêu:

• DeepSeek lưu dữ liệu trên máy chủ ở Trung Quốc, nơi luật an ninh quốc gia cho chính phủ quyền rộng để yêu cầu công ty trong nước giao dữ liệu.
• Các mô hình do chính DeepSeek vận hành thu thập thông tin cá nhân của người dùng và lần theo "dấu vân tay số" (digital fingerprints) của họ trên mạng.
• Việc hỏi và trả lời với chatbot "có thể dẫn tới việc chuyển dữ liệu nhạy cảm" sang chính phủ Trung Quốc.

CyberScoop viết rằng cơ quan nào muốn được miễn phải nộp đơn trước 60 ngày, với "lý do thuyết phục", ví dụ không làm được một việc thiết yếu cho nhiệm vụ. DeepSeek là mô hình AI Trung Quốc duy nhất được nêu tên trong lệnh. Trong các bản tin mình đọc, DeepSeek chưa lên tiếng.

Vì sao điều này quan trọng với người Việt?

DeepSeek phổ biến ở Việt Nam vì rẻ. Lệnh này không cấm bạn. Nhưng nó nhắc một điều đúng với mọi chatbot: khi bạn gõ vào app hay trang web của một công ty, chữ của bạn đi tới máy chủ của công ty đó, và chịu luật của nước nơi đặt máy chủ.

Có một điểm nhiều người chưa phân biệt. Dùng app hoặc trang web của DeepSeek là gửi dữ liệu tới máy chủ của DeepSeek, mà theo CyberScoop là đặt ở Trung Quốc. Còn mô hình DeepSeek là mô hình mở (open-weight), có thể chạy ngay trên máy tính của bạn hoặc qua một nhà cung cấp khác. Khi đó dữ liệu nằm ở nơi mô hình chạy.

Nếu bạn làm cho cơ quan liên bang Mỹ, hỏi bộ phận IT xem công cụ AI nào được phép dùng.

Cách thử hoặc theo dõi

1. Đừng dán số giấy tờ tùy thân, mật khẩu, thông tin ngân hàng, danh sách khách hàng hay bí mật công ty vào BẤT KỲ chatbot công cộng nào: DeepSeek, ChatGPT, Gemini hay Claude.
2. Xem cài đặt quyền riêng tư của app, tắt lưu lịch sử hoặc tắt dùng dữ liệu để huấn luyện nếu app cho phép.
3. Việc nhạy cảm ở chỗ làm: hỏi công ty công cụ AI nào đã được duyệt.
4. Ai tò mò có thể thử chạy một mô hình mở ngay trên máy mình, qua Ollama hoặc LM Studio, để dữ liệu không rời khỏi máy.

Những điều cần để ý

• Ngày ký 26/6, các lý do và cách xin miễn là theo CyberScoop. Mình chưa đọc trực tiếp bản lệnh có chữ ký.
• Lệnh chỉ áp dụng cho các cơ quan dân sự liên bang Mỹ, không áp dụng cho người dùng hay công ty tư nhân.

Tóm lại

Mỹ đã ra lệnh loại DeepSeek khỏi máy tính và việc mua sắm của các cơ quan dân sự liên bang, theo văn bản nộp lên Federal Register ngày 19/10/2026. Người dùng bình thường và công ty tư nhân không bị cấm. Bài học chung: gõ gì vào chatbot thì chữ đó đi tới máy chủ của công ty làm ra nó.